Czym jest WHtR i skąd się wzięło zalecenie „poniżej 0,5"?
Wskaźnik WHtR (Waist-to-Height Ratio) porównuje obwód talii do wzrostu danej osoby. Zyskał popularność jako alternatywa dla BMI, ponieważ lepiej odzwierciedla ryzyko zdrowotne związane z tłuszczem trzewnym, a jednocześnie jest prostszy niż WHR — nie wymaga osobnych progów dla kobiet i mężczyzn.
Popularne hasło „trzymaj obwód talii poniżej połowy swojego wzrostu" pochodzi właśnie z badań nad WHtR z lat 90. i 2000., które wykazały, że wskaźnik ten koreluje z ryzykiem cukrzycy typu 2, nadciśnienia i chorób sercowo-naczyniowych silniej niż samo BMI, niezależnie od wieku, płci i pochodzenia etnicznego badanych.
Interpretacja wyniku
| Wynik WHtR | Interpretacja |
|---|---|
| < 0,50 | Zdrowy zakres — niskie ryzyko |
| 0,50 – 0,59 | Zwiększone ryzyko — warto zwrócić uwagę na styl życia |
| ≥ 0,60 | Wysokie ryzyko — zalecana konsultacja specjalistyczna |
Dlaczego WHtR bywa lepszy od BMI
BMI dzieli masę ciała przez kwadrat wzrostu i nie wie nic o tym, gdzie ta masa się znajduje. Osoba umięśniona i osoba z otyłością brzuszną mogą mieć identyczne BMI przy zupełnie różnym ryzyku metabolicznym. WHtR patrzy na obwód talii — czyli na tę część masy, która wiąże się z tłuszczem trzewnym — a odniesienie do wzrostu sprawia, że jeden próg działa tak samo przy 155 cm i przy 195 cm wzrostu.
Z tego samego powodu WHtR nie wymaga osobnych tabel dla kobiet i mężczyzn, w przeciwieństwie do WHR i do samego obwodu talii. Brytyjskie wytyczne NICE zalecają go u dorosłych jako uzupełnienie BMI właśnie po to, żeby wyłapać osoby z prawidłową masą ciała i nadmiarem tłuszczu brzusznego.
Ograniczenia
Próg 0,5 jest uproszczeniem i jak każde uproszczenie ma granice. Nie stosuje się go w ciąży, a u dzieci obowiązują osobne siatki centylowe. U osób bardzo wysokich i bardzo niskich relacja talia–wzrost zachowuje się inaczej niż w środku zakresu, a u sportowców z rozbudowanym tułowiem wynik bywa zawyżony — wskaźnik mierzy obwód, nie skład tkanki.
WHtR nie zastępuje pomiaru ciśnienia, lipidogramu ani oznaczenia glukozy. Podwyższony wynik to powód, żeby te badania wykonać, a nie ich wynik.
Wynik ma charakter poglądowy i nie zastępuje badań ani konsultacji lekarskiej.